از آن بد آيد و ناراحتشان كند . « بجهالة » 17 طبرى : قتاده از ابو العاليه نقل كرده است كه اصحاب پيغمبر ( ص ) مىگفتند هر گناهى كه شخص مرتكب شود آن جهالت است . مجمع : براى جهالة چند معنى گفته‌اند : 1 - از حضرت امام صادق ( ع ) روايت شده است : هر گناه كه انجام مىشود مولود جهل است اگرچه شخص مرتكب عالم باشد چون آنگاه كه در دل گذراند خدا را نافرمانى كند جاهل بوده است كه چنين فكر و كار كرده است زيرا در قرآن از يوسف نقل شده است كه به برادران خود گفت : « هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيه إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ » . يعنى به ياد داريد كه با كمال جهل و نادانى با يوسف و برادرش چه رفتار كرديد ، پس با آنكه خود مىخواسته‌اند و با نقشه ى قبلى اقدام بآزار يوسف كرده‌اند باز هم آنها جاهل معرّفى شده‌اند براى آنكه خود را بخطر انداخته و نافرمانى خدا كرده‌اند . 2 - معنى جهالت آن است : بطورى كه چيزهاى ضرورى معلوم است به آن درجه عالم بنتيجه ى بدكار خود نيستند كه چگونه مجازاتشان مىكنند . 3 - زجّاج گفته است : جهل آنها در آن است كه لذّت فانى را با لذّت باقى عوض كردند . « يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ » 17 ابو الفتوح : سدّى و كلبيّ گفتند : يعنى پيش از بيمارى و مرگ توبه مىكنند ، عكرمه گفت : هر چه پيش از مرگ باشد نزديك است . محمّد عبده : « قرب » حدّ و اندازه ى معيّن ندارد و چيزى است نسبى ، پس كسى كه مدّتى اصرار بگناه دارد بواسطه ى نادانى و پس از آن مدّت اگر زشتى آن را دانست و توبه كرد مىتوان گفت كه به نزديكى توبه كرده است . سخن ما : 1 - در جمله ى « يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ » شايد مقصود از جهالت غفلت و بيخودى است كه شخص مىداند زشتى كارى را ليكن بمفاد : « حبّ الشىء يعمى و يصمّ » در برابر چيزى كه محبوب است چشم و گوش از معايبش كر و كور مىشود . چون با كار زشت مصادف مىشود غافل و بى خبر از عيب او مىشود و انجام